Microplastics in cosmetica

Microplastics zijn vaste plastic deeltjes, onoplosbaar in water en kleiner dan 5 mm die gevonden kunnen worden als afval in het waterig milieu. Onderzoek toont aan dat de overgrote meerderheid van microplastic afval komt door de afbraak van grotere plastics zoals plastic verpakkingen, autobanden en kunststof kleding. Microplastics die worden gevormd door de afbraak van grotere plastics worden secundaire microplastics genoemd. Terwijl de deeltjes die al bewust als microplastics aan producten zijn toegevoegd primaire microplastics worden genoemd.

Plastic microbeads worden gedefinieerd als alle bewust toegevoegde, 5 mm of kleiner, niet in wateroplosbare, vaste plastic deeltjes, gebruikt om te reinigen of te scrubben. Er is bewust voor deze definitie gekozen omdat dit de ingrediënten zijn waarvan duidelijk is dat ze mogelijk bijdragen aan het plastic afval in zee.

Van oudsher voegde de fabrikant soms plastic in de vorm van kleine bolletjes aan scrubproducten en tandpasta toe. Deze bolletjes schuren bij gebruik zachtjes tegen de huid of de tanden. Dit milde schuren is belangrijk om haar reinigende werking. In scrubproducten werkt de wrijving van de plastic bolletjes ook verzorgend: het stimuleert de bloedsomloop en de huid voelt zachter en gladder aan. Deze kleine plastic bolletjes vormen de bron van microplastic in cosmetica.Tegenwoordig hebben vrijwel alle bedrijven de plastic microbeads vervangen door andere, niet plastic ingredienten. Andere ingrediënten die als scrubdeeltje kunnen worden gebruikt zijn bijvoorbeeld vruchtenpitten, zand of (het maalsel van) bamboe, silica of andere natuurlijke verbindingen.

Sommige organisaties stellen dat de definitie van plastic microbeads niet breed genoeg is en dat er naast de microbeads nog andere microplastics in cosmetica voorkomen. Echter, naast de microbeads, wordt geen enkel andere ingrediënt uit cosmetica  teruggevonden in het plasticafval in zee. Alleen voor vaste, plastic microbeads is aangetoond dat deze mogelijk bijdragen aan het afval in onze oceanen. Er zijn andere ingrediënten in cosmetica die dezelfde naam op de ingrediëntenlijst kunnen hebben maar verschillende fysische eigenschappen hebben en daarom geen risico vormen bij te dragen aan het afval in zee. Veel mensen maken de zeer begrijpelijke fout te denken dat ingrediënten die kunnen voorkomen als vaste plastic microbeads, automatisch altijd in plasticvorm in producten voorkomen. Dit is echter niet het geval. Bij alle cosmeticaproducten worden de ingrediënten op het etiket aangegeven met hun INCI-naam. Op basis van alleen de INCI-naam kan echter niet bepaald worden of een product plastic bevat. Een goed voorbeeld hiervan is polyethylene, dit is een ingrediënt dat wordt gebruikt in cosmetica en dat in plasticvorm, maar ook in een niet-plasticvorm kan voorkomen. Daarnaast betekent ook de toevoeging van het woord ‘poly’ voorafgaand aan een ingrediënt niet automatisch dat deze ingrediënten plastics zijn.

Onder meer op de stranden langs de kust en ook in de zee wordt plastic aangetroffen. Het overgrote deel bestaat uit grote stukken plastic (bijvoorbeeld van flessen, tassen, verpakkingsmateriaal), maar het kunnen ook versnipperde stukken of hele kleine deeltjes zijn: microplastics. Microplastics zijn afkomstig van afgebroken stukken plastic of zijn al microplastics. Op dit moment wordt veel onderzoek gedaan naar de effecten van deze microplastics op organismen in de oceanen. In het kader van de discussie over vervuiling van de oceanen, worden cosmetica met plastic bolletjes als mogelijke bron genoemd, maar ze kunnen ook afkomstig zijn van synthetische kleding na een wasbeurt of afgebroken grote stukken plastic. Microplastics uit cosmetica leveren een zeer kleine bijdrage aan de totale hoeveelheid plastic in zee. Een studie uit 2012 schat de potentiele bijdrage van cosmetica tussen 0.01% en 1.5% van al het plastic in het waterig milieu. Bovendien is deze bijdrage tussen 2012 en 2015 aanzienlijk verminderd door vrijwillige initiatieven van de Europese cosmetica-industrie.

Diverse studies hebben aangetoond dat de overgrote meerderheid van microplastic afval wordt gevormd door de afbraak van grotere plastics, de zogenaamde macroplastics.  In een hoog aangeschreven rapport van de Europese Commissie worden de verschillende bronnen die bijdragen aan het plastic afval in zee in kaart gebracht:

infographic mp.png

Met bovenstaande getallen kan de percentuele bijdrage van de verschillende bronnen worden berekend. Daaruit blijkt dat de bijdrage van cosmetica aan de plastic soep neerkomt op minder dan 0.3%. De cosmetica-industrie neemt het probleem van plastic afval in zee heel serieus, daarom worden plastic microbeads, ondanks deze zeer kleine bijdrage, door de Europese cosmetica-industrie uitgefaseerd. Dit vrijwillig uitfaseren is zeer effectief gebleken: Het gebruik van plastic microbeads in cosmetica laat een reductie van 82% zien in 2015 ten opzichte van 2012. Verwacht wordt dat alle plastic microbeads in cosmetica ruim voor de deadline van 2020 zullen zijn uitgefaseerd. De bijdrage aan de plastic soep van microplastics uit cosmetica is daarmee dan niet meer aan de orde.

 

Alle plastics zijn gesynthetiseerde stoffen die zijn opgebouwd uit polymeren. Plastics zijn altijd vaste stoffen (dus bijvoorbeeld geen vloeistoffen of gels) die onoplosbaar in water zijn. De eigenschappen van plastics worden beïnvloed door het type polymeer waar het uit is opgebouwd. Een polymeer bestaat uit een opeenvolging van één of meer soorten eenheden die monomeren worden genoemd. Deze monomeren zijn aan elkaar gebonden en vormen zo een ketenvormige structuur: 

index.png

Polymeren kunnen door de mens worden gemaakt, maar komen ook veel voor in de natuur. Het menselijk lichaam bevat bijvoorbeeld vele verschillende polymeren, zoals ons DNA en eiwitten. Ook koolhydraten zoals zetmeel zijn polymeren. 

Polymeren hebben een moleculaire structuur die voornamelijk of geheel bestaat uit een groot aantal vergelijkbare eenheden die met elkaar zijn verbonden. Polymeren bestaande uit één type monomeer bijvoorbeeld A-A-A-..., worden homopolymeren genoemd. Polymeren die uit meer dan één type monomeer bestaan, worden co-polymeren genoemd, bijvoorbeeld A-B-A-B -..., A-A-B-B-C-C-... [1].

Polymeren kunnen verschillende eigenschappen hebben, afhankelijk van het type monomeer, het aantal monomeren in het polymeer, hoe de monomeren zijn verbonden en of de monomeren extra chemische groepen hebben. Ze kunnen elastisch, flexibel, hard, zacht, vast of vloeibaar zijn. Hoewel alle plastics polymeren zijn, zijn zeker niet alle polymeren plastics. Het merendeel van de polymeren die worden gebruikt in cosmetica zijn geen plastics. Deze polymeren dragen dus ook niet bij aan het plastic afval in zee.

Door sommige organisaties zoals de Plastic Soup Foundation wordt gesuggereerd dat er naast de microbeads nog andere microplastics in cosmetica voorkomen, het gaat om allerlei verschillende polymeren die gedefinieerd zouden kunnen worden als plastic. Het is belangrijk om de definitie van plastic altijd als uitgangspunt te nemen en van daar uit kritisch te kijken of er wetenschappelijke data zijn die duiden op een mogelijk risico dat dergelijke ingrediënten in zee terecht zouden kunnen komen. Dit in overweging nemende kan er echter absoluut niet gesteld worden dat alle polymeren zouden moeten worden verwijderd uit alle cosmetica. De meeste polymeren zitten niet in plasticvorm in het product en dragen niet bij aan het afval in onze oceanen. 

Als NCV is van mening dat alle partijen om samen moeten werken aan de juiste definitie van microplastics en vervolgens te streven naar het verbeteren van de wetenschappelijke kennis op het gebied van plasticafval in zee.



[1] Oxford Dictionary definition

De cosmetica-industrie neemt berichten als deze altijd serieus. Bedrijven die plastic microbeads in cosmetica gebruiken hebben aangegeven dat inmiddels te hebben gestaakt of te gaan beëindigen.
De cosmetica-industrie is ook betrokken bij wereldwijd onderzoek naar de oorsprong van de vervuiling van de oceanen en de gevolgen voor het leven daarin. De Europese cosmetica vereniging - Cosmetics Europe - heeft een werkgroep (eerst Taskforce Microplastics, nu Expert Team Environmental Ingredient Issues) opgericht waarin cosmeticabedrijven de eventuele risico’s van ingrediënten gezamenlijk inventariseren.

Daarnaast worden de plastic microbeads door de leden van de NCV (en de leden van Cosmetics Europe) vrijwillig uitgefaseerd. Een Europese enquête, uitgevoerd in 2016, heeft gekeken naar het gebruik van plastic microbeads in 2015, om zo de effectiviteit van dit vrijwillig uitfaseren te onderzoeken. Deze enquête laat een snelle en substantiele reductie van 82% zien in 2015 ten opzichte van 2012. De bijdrage aan plastic afval in zee van de cosmetica-industrie, die toch al zeer klein was, is daarmee nog veel kleiner geworden.

Helaas zal dit het probleem van de plastic soep niet oplossen. Er zijn vele bronnen die aangepakt dienen te worden om het plasticafval in zee te elimineren. De NCV hoopt dat alle betrokken partijen zich hard zullen maken voor het aanpakken van bronnen die substantieel bijdragen aan de plastic soep, zodat we in de toekomst richting een plasticvrije oceaan gaan.

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren.
Door dit aan te vinken, wordt er een cookie geplaatst om de popup te verbergen. Deze cookie bevat geen persoonlijke informatie

Ik accepteer het gebruik van cookies