Microplastics in cosmetica

Plastic microbeads worden gedefinieerd als alle bewust toegevoegde, vaste plastic deeltjes van 5 mm of kleiner (microplastics), welke in een mengsel gebruikt wordt om te reinigen, te exfoliëren of te scrubben. De industrie stelt zich pro-actief op om mens en milieu te beschermen en heeft daarom haar verantwoordelijkheid genomen en vrijwillig plastic microbeads uitgefaseerd. Er is in het verleden bewust voor deze definitie gekozen, omdat dit de ingrediënten zijn met mogelijk de grootste impact als het gaat om een bijdrage aan het plastic afval in zee.

Van oudsher voegde de fabrikant soms plastic in de vorm van kleine bolletjes aan scrubproducten en tandpasta toe. Deze bolletjes schuren bij gebruik zachtjes tegen de huid of de tanden. Dit milde schuren is belangrijk om haar reinigende werking. In scrubproducten werkt de wrijving van de plastic bolletjes ook verzorgend: het stimuleert de bloedsomloop en de huid voelt zachter en gladder aan.

Deze kleine plastic bolletjes vormen de belangrijkste bron van microplastic in cosmetica. Daarom hebben bedrijven de plastic microbeads vervangen door andere, niet plastic ingrediënten. Andere ingrediënten die als scrubdeeltje kunnen worden gebruikt zijn bijvoorbeeld vruchtenpitten, zand of (het maalsel van) bamboe, silica of andere natuurlijke verbindingen.

Microplastics zijn vaste plastic deeltjes, kleiner dan 5 mm die gevonden kunnen worden als afval in het waterig milieu. De cosmetica industrie gebruikt de definitie die is opgesteld door het Europese Agentschap voor Chemicaliën (ECHA).
Onderzoek toont aan dat de overgrote meerderheid van microplastic afval komt door de afbraak van grotere plastics zoals plastic verpakkingen, autobanden en kunststof kleding. Microplastics die worden gevormd door de afbraak van grotere plastics worden secundaire microplastics genoemd. Terwijl de deeltjes die al bewust als microplastics aan producten zijn toegevoegd primaire microplastics worden genoemd. 

Microplastics hebben vaak een zeer essentiële functie in cosmetica. In bijvoorbeeld mascara kunnen microplastics ervoor zorgen dat de mascara niet van de wimpers valt, in anti-zonnebrandmiddel kunnen microplastics ingezet worden om het middel waterresistente eigenschappen te laten hebben. Andere voorbeelden zijn een betere afzetting van verzorgende ingrediënten op de huid en / of het haar. Of viscositeitscontrole (dikheid), zodat consumenten het product correct kunnen doseren en aanbrengen zonder al te veel shampoo te gebruiken of de shampoo door hun vingers te laten glijden onder de douche.

Er zijn ingrediënten in cosmetica die dezelfde naam op de ingrediëntenlijst kunnen hebben maar verschillende fysische eigenschappen hebben. Een ingrediënt kan daarom de ene keer wel en de andere keer geen risico vormen om bij te dragen aan het afval in zee. Een ijsklontje heeft bijvoorbeeld ook andere andere eigenschappen, dan water in een glas, maar het is dezelfde chemische stof. Veel mensen maken de zeer begrijpelijke fout te denken dat ingrediënten die kunnen voorkomen als plastic, automatisch altijd in plasticvorm in producten voorkomen. Dit is echter niet het geval.

Bij alle cosmeticaproducten worden de ingrediënten op het etiket aangegeven met hun INCI-naam. Op basis van alleen de INCI-naam kan echter niet bepaald worden of een product plastic bevat. Een goed voorbeeld hiervan is polyethylene, dit is een ingrediënt dat wordt gebruikt in cosmetica en dat in plasticvorm (zie de definitie van ECHA), maar ook in een niet-plasticvorm kan voorkomen. Daarnaast betekent ook de toevoeging van het woord ‘poly’ voorafgaand aan een ingrediënt niet automatisch dat deze ingrediënten plastics zijn.

Op Europees niveau wordt gewerkt aan een manier om de communicatie hierover duidelijker te maken op cosmetische producten. 

De Beat the Microbead-app maakt gebruik van een lijst met 520 polymeren die is gepubliceerd door het Europees Agentschap voor chemicaliën (ECHA). Deze lijst is verkregen via de database CosmEthics app. ECHA heeft niet zelf onderzoek verricht. ECHA heeft daarom bij de lijst duidelijk vermeld dat de stoffen op de lijst mogelijk onder bepaalde omstandigheden microplastic zouden kunnen zijn. Met een voetnoot bij de lijst met 520 stoffen, erkent ECHA zelf dat: “Not all uses of the polymers included in this list may meet the proposed microplastic definition. The INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients) name is sometime insufficient, as the phase of the material with the same INCI name may be different”.

De app doet de aanname dat alle polymeren microplastics zijn en dat is te kort door de bocht. De Beat the Microbead-app brengt vele cosmetische producten onnodig in diskrediet, want uitsluitend de aanwezigheid van een synthetisch polymeer, betekent niet meteen de aanwezigheid van microplastics in het product.

De NCV begrijpt dat er consumenten zijn die graag willen weten of er microplastics in hun producten zitten. Zij kunnen contact opnemen met het bedrijf dat het product maakt. Daarnaast wordt er op Europees niveau gewerkt aan een manier om de communicatie hierover duidelijker te maken via het etiket op cosmetische producten.

Onder meer op de stranden langs de kust en ook in de zee wordt plastic aangetroffen. Het overgrote deel bestaat uit grote stukken plastic (bijvoorbeeld van flessen, tassen, verpakkingsmateriaal), maar het kunnen ook versnipperde stukken of hele kleine deeltjes zijn: microplastics. Microplastics zijn afkomstig van afgebroken stukken plastic of zijn al microplastics. Op dit moment wordt veel onderzoek gedaan naar de effecten van deze microplastics op organismen in de oceanen.

In het kader van de discussie over vervuiling van de oceanen, wordt cosmetica als mogelijke bron genoemd, maar de microplastics kunnen ook afkomstig zijn van synthetische kleding na een wasbeurt of afgebroken grote stukken plastic.

Diverse studies hebben aangetoond dat de overgrote meerderheid van microplastic afval wordt gevormd door de afbraak van grotere plastics, de zogenaamde macroplastics. In een hoog aangeschreven rapport van de Europese Commissie worden de verschillende bronnen die bijdragen aan het plastic afval in zee in kaart gebracht. De potentiele bijdrage van cosmetica wordt geschat rond de 0,3% van al het plastic in het waterig milieu. 

Eunomia-Marine-Litter-MED.jpg

De definitie van microplastics wordt steeds verbreed. Het is belangrijk om de definitie van plastic altijd als uitgangspunt te nemen en van daar uit kritisch te kijken of er wetenschappelijke data zijn die duiden op een mogelijk risico dat dergelijke ingrediënten in het milieu terecht zouden kunnen komen. Dit in overweging nemende kan er niet gesteld worden dat alle polymeren zouden moeten worden verwijderd uit alle cosmetica.

Belangrijk is om te weten dat plastic een polymeer is, maar dat niet alle polymeren plastic zijn. Het heeft dus geen zin om zomaar alle polymeren uit te faseren. Dat is een verspilling van middelen en drukt innovaties in Europa. Nog belangrijker: het lost het probleem van de plastic soep niet op. Ook zijn er producten waarbij de microplastic deeltjes zo veranderen tijdens het gebruik, dat er geen sprake meer is van microplastic (bijvoorbeeld bij nagellak). En producten die worden gebruikt op een manier waarbij het product niet wordt afgespoeld, maar waarbij het product via de prullenbak verdwijnt via bijvoorbeeld een watje dragen ook niet bij aan het probleem in het aquatisch milieu.

Cosmetica-industrie brengt producten voor de persoonlijke verzorging op de markt die iedereen van jong tot oud gebruikt voor de dagelijkse verzorging. Deze producten dragen bij aan verzorging, bescherming, hygiene, zelfvertrouwen en welzijn. De industrie maakt haar producten voor mensen en wil zorgen dat zij er blij van worden. Daarom neemt de industrie vragen en problemen ook serieus. De industrie is pro-actief om mens en milieu te beschermen.

  • De industrie innoveert continue met als doel de milieubelasting van ingrediënten zoals bijvoorbeeld microplastics te verminderen door het gebruik van alternatieven.
  • Herformuleren is een tijdrovend en kostbaar proces. Voor 85% van de formules die geherformuleerd zouden moeten worden om de microplastics uit te faseren, zijn voor de aanwezige microplastics nog geen geschikte alternatieven (performance en kwaliteit gaan achteruit).
  • De plastic microbeads konden door de functie van het ingrediënt relatief eenvoudig vervangen worden, microplastics zijn vaak eerder een onderdeel van een recept, de bouwstenen van een huis. Door een ingrediënt eruit te halen, valt het huis uit elkaar, de structuur van de formule wordt weggenomen. Het kost heel wat research en development werk om alle ingrediënten weer met elkaar te laten matchen, daar is tijd voor nodig.
  • Vervangers mogen geen nieuwe of onbekende risico’s met zich meebrengen, voor humane of milieu veiligheid. 

 

Humane veiligheidsevaluaties stellen dat microplastics in cosmetica veilig toegepast kunnen worden. Ook het Duitse RIVM (BfR) is tot deze conclusie gekomen. 

Productveiligheid heeft de hoogste prioriteit voor de cosmetica-industrie. Voor ieder cosmeticaproduct geldt: vóórdat het op de markt komt, is het uitvoerig beoordeeld op veiligheid. Bij het uitvoeren van een veiligheidsbeoordeling wordt gekeken naar de eigenschappen van alle afzonderlijke ingrediënten die in het product worden gedaan. Er wordt ook bekeken of een stof op andere ingrediënten reageert, of het uitmaakt hoeveel ervan aan een product wordt toegevoegd en of de stof nog andere eigenschappen heeft naast de werking die nuttig is voor het product. Bij de productie wordt met al deze factoren rekening gehouden om te zorgen dat het eindproduct niet alleen goed werkt, maar ook zonder risico gebruikt kan worden. Daarnaast beoordeelt het onafhankelijk wetenschappelijk comité voor consumentenveiligheid van de Europese Commissie (het SCCS) de veiligheid en de gezondheidsrisico’s van stoffen voor gebruik in cosmetica. Zo kunt u er als consument op vertrouwen dat de cosmetica die u gebruikt veilig zijn.

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren.
Door dit aan te vinken, wordt er een cookie geplaatst om de popup te verbergen. Deze cookie bevat geen persoonlijke informatie

Ik accepteer het gebruik van cookies