Microplastics, Plastic Microbeads en Polymeren in Cosmetica

Er bestaat soms verwarring over de definities rondom het belangrijke onderwerp ‘Plastic Soep’ en de termen plastic microbeads en microplastics worden vaak willekeurig door elkaar heen gebruikt. Dit is onjuist omdat deze twee termen een andere betekenis hebben.

Wat zijn microplastics?

Microplastics zijn vaste plastic deeltjes, onoplosbaar in water en kleiner dan 5 mm die gevonden kunnen worden als afval in het waterig milieu. Onderzoek toont aan dat de overgrote meerderheid van microplastic afval komt door de afbraak van grotere plastics zoals plastic verpakkingen, autobanden en kunststof kleding. Microplastics die worden gevormd door de afbraak van grotere plastics worden secundaire microplastics genoemd. Terwijl de deeltjes die al bewust als microplastics aan producten zijn toegevoegd primaire microplastics worden genoemd.

Wat zijn plastic microbeads?

Plastic microbeads worden gedefinieerd als alle bewust toegevoegde, 5 mm of kleiner, niet in wateroplosbare, vaste plastic deeltjes, gebruikt om te reinigen of te scrubben. Deze definitie wordt aangehouden omdat dit de ingrediënten uit cosmetica zijn waarvan duidelijk is dat ze mogelijk bijdragen aan het plastic afval in zee.

Wat zijn de bronnen van microplastic afval?

Diverse studies hebben aangetoond dat de overgrote meerderheid van microplastic afval wordt gevormd door de afbraak van grotere plastics, de zogenaamde macroplastics.  In een hoog aangeschreven rapport van de Europese Commissie worden de verschillende bronnen die bijdragen aan het plastic afval in zee in kaart gebracht:

Met bovenstaande getallen kan de percentuele bijdrage van de verschillende bronnen worden berekend. Daaruit blijkt dat de bijdrage van cosmetica aan de plastic soep neerkomt op minder dan 0.3%. De cosmetica-industrie neemt het probleem van plastic afval in zee heel serieus, daarom worden plastic microbeads, ondanks deze zeer kleine bijdrage, door de Europese cosmetica-industrie uitgefaseerd. Dit vrijwillig uitfaseren is zeer effectief gebleken: Het gebruik van plastic microbeads in cosmetica laat een reductie van 82% zien in 2015 ten opzichte van 2012. Verwacht wordt dat alle plastic microbeads in cosmetica ruim voor de deadline van 2020 zullen zijn uitgefaseerd. De bijdrage aan de plastic soep van microplastics uit cosmetica is daarmee dan niet meer aan de orde.

Zitten er naast de plastic microbeads nog andere plastic ingrediënten in cosmetica?

Sommige organisaties stellen dat de definitie van plastic microbeads niet breed genoeg is en dat er naast de microbeads nog andere microplastics in cosmetica voorkomen. Echter, naast de microbeads, wordt geen enkel andere ingrediënt uit cosmetica  teruggevonden in het plasticafval in zee. Alleen voor vaste, plastic microbeads is aangetoond dat deze mogelijk bijdragen aan het afval in onze oceanen. Er zijn andere ingrediënten in cosmetica die dezelfde naam op de ingrediëntenlijst kunnen hebben maar verschillende fysische eigenschappen hebben en daarom geen risico vormen bij te dragen aan het afval in zee. Veel mensen maken de zeer begrijpelijke fout te denken dat ingrediënten die kunnen voorkomen als vaste plastic microbeads, automatisch altijd in plasticvorm in producten voorkomen. Dit is echter niet het geval. Bij alle cosmeticaproducten worden de ingrediënten op het etiket aangegeven met hun INCI-naam. Op basis van alleen de INCI-naam kan echter niet bepaald worden of een product plastic bevat. Een goed voorbeeld hiervan is polyethylene, dit is een ingrediënt dat wordt gebruikt in cosmetica en dat in plasticvorm, maar ook in een niet-plasticvorm kan voorkomen. Daarnaast betekent ook de toevoeging van het woord ‘poly’ voorafgaand aan een ingrediënt niet automatisch dat deze ingrediënten plastics zijn. 

Polymeren en Plastics

Alle plastics zijn gesynthetiseerde stoffen die zijn opgebouwd uit polymeren. Plastics zijn altijd vaste stoffen (dus bijvoorbeeld geen vloeistoffen of gels) die onoplosbaar in water zijn. De eigenschappen van plastics worden beïnvloed door het type polymeer waar het uit is opgebouwd. Een polymeer bestaat uit een opeenvolging van één of meer soorten eenheden die monomeren worden genoemd. Deze monomeren zijn aan elkaar gebonden en vormen zo een ketenvormige structuur:

Hoewel alle plastics polymeren zijn, zijn zeker niet alle polymeren plastics. Er komen ook heel veel verschillende polymeren in de natuur voor. Ons DNA en koolhydraten zoals zetmeel zijn bijvoorbeeld ook polymeren, maar geen plastics.
Polymeren bestaande uit één type monomeer worden homopolymeren genoemd, bijv. A-A-A -... en polymeren die bestaan uit meer dan één type monomeer, worden co-polymeren genoemd, bijv. A-B-A-B -.... Polymeren kunnen verschillende eigenschappen hebben, afhankelijk van het type monomeer, het aantal monomeren in het polymeer, hoe de monomeren zijn verbonden en of de monomeren extra chemische groepen hebben. Ze kunnen elastisch, flexibel, hard, zacht, vast of vloeibaar zijn. Daarom is het onmogelijk om uit de naam van een polymeer op de ingrediëntenlijst te bepalen of het natuurlijk, synthetisch, vloeibaar, vast, zacht, hard enz. is. Het is belangrijk om de definitie van plastic altijd als uitgangspunt te nemen en vanuit daar kritisch te kijken of er wetenschappelijke data zijn die duiden op een mogelijk risico dat dergelijke ingrediënten in zee terecht zouden kunnen komen. Dit in overweging nemend kan dus duidelijk niet gesteld worden dat alle polymeren zouden moeten worden verwijderd uit alle cosmetica. Als NCV denken we dat het beter is voor alle partijen om samen te werken aan de juiste definitie van microplastics en vervolgens te streven naar het verbeteren van de wetenschappelijke kennis op het gebied van plasticafval in zee.

Actieve bijdrage van de cosmetica-industrie om de oceanen plasticvrij te maken

De cosmetica-industrie ziet graag dat het probleem van de plastic soep wordt opgelost. Daarom heeft zij besloten om plastic microbeads vrijwillig uit te faseren. Op deze manier zal de bijdrage van cosmetica, die toch al extreem klein was, verdwijnen. Helaas zal dit het probleem van de plastic soep niet oplossen. Er zijn vele bronnen die aangepakt dienen te worden om het plasticafval in zee te elimineren. De NCV hoopt dat alle betrokken partijen zich hard zullen maken voor het aanpakken van bronnen die substantieel bijdragen aan de plastic soep, zodat we in de toekomst richting een plasticvrije oceaan gaan.

 

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren.
Door dit aan te vinken, wordt er een cookie geplaatst om de popup te verbergen. Deze cookie bevat geen persoonlijke informatie

Ik accepteer het gebruik van cookies