Microplastics in cosmetica? Apps kunnen je dit niet vertellen.

Er is de afgelopen jaren een wildgroei aan apps, die de consument beloven meer inzicht te geven in de ingrediënten die in (cosmetische) producten verwerkt zijn. Een bekend voorbeeld daarvan is de Beat the Microbead app. Met de app kan de ingrediëntendeclaratie van (cosmetische) producten worden gescand. De app geeft vervolgens aan of het product microplastics bevat. De informatie die de Beat the Microbead app geeft klopt echter niet. Op basis van alleen de naam van een ingrediënt is het namelijk onmogelijk te bepalen of het ingrediënt een microplastic is. Hoe dit dan wel bepaald kan worden is een stuk ingewikkelder, daarom leggen wij het graag uit.

Om vast te stellen of een ingrediënt een microplastic is, is een goede wetenschappelijke definitie voor ‘microplastic’ nodig. Experts van het Europees Chemicaliën Agentschap (ECHA) hebben deze definitie voor microplastic bepaald. Volgens ECHA is een stof een microplastic wanneer het een polymeer is, én een vast deeltje kleiner dan 5 mm dat niet wateroplosbaar en niet biologisch afbreekbaar is. Deze definitie reflecteert het hoofdprobleem rond microplastics, namelijk milieuvervuiling. Wanneer stoffen biologisch afbreken en daardoor uit het milieu verdwijnen, dan hebben ze geen negatief effect op het milieu. De Plastic Soup Foundation hanteert echter haar eigen definitie voor microplastic. Dit resulteert erin dat er ingrediënten onterecht als microplastic worden bestempeld.

Microplastics zijn dus polymeren, deze term duidt het stoftype aan. Een polymeer is een ketenvormige stof welke bestaat uit verscheidene individuele bouwstenen, de zogeheten monomeren. Dit kan gezien worden als een soort kralenketting. Het polymeer (de hele ketting) vormt een lange keten van individuele monomeren (de kralen). Net zoals dat een kralenketting uit heel veel verschillende soorten kralen kan bestaan, kan een polymeer ook uit heel veel soorten monomeren bestaan. De monomeren geven elk hun eigen eigenschappen aan het polymeer. Polymeren hebben daarom uiteenlopende eigenschappen en kunnen daarom vele functies vervullen, dit maken het zeer nuttige stoffen. Zo is alles in de levende natuur opgebouwd uit polymeren, elke plant en elk dier. Maar ook je eigen nagels, huid, bloed, je DNA, aardappelzetmeel en wol zijn bijvoorbeeld allemaal polymeren. Omdat dit zulke nuttige stoffen zijn heeft de mens hier inspiratie uit gehaald en is men zelf polymeren gaan maken, dit noemt men synthetische polymeren.

Nu we een beter beeld hebben van wat een polymeer precies is, kunnen we verder ingaan op wanneer een polymeer een microplastic is. De eerste eigenschap die het polymeer moet hebben is dat het een vaste stof is. Polymeren kunnen bijvoorbeeld ook vloeibaar zijn. Het polymeer moet vervolgens een deeltje vormen dat kleiner dan 5 mm is, daar komt de term ‘micro’ in microplastic vandaan. Ook moet het deeltje niet in water oplossen en niet biologisch afbreekbaar zijn. Wanneer aan al deze eigenschappen wordt voldaan is het polymeer een microplastic. Het in beschouwing nemen van deze eigenschappen is belangrijk, omdat de eigenschappen tezamen bepalen of de stof een risico voor het milieu vormt. Wanneer enkel de naam van een ingrediënt in beschouwing wordt genomen, is niet bekend of het ingrediënt wel of niet in vaste vorm aanwezig is, biologisch afbreekbaar is of wateroplosbaar is. Kortom op de basis van de naam alleen valt niet te achterhalen  of een ingrediënt een microplastic is. Dit betekent dus ook dat men niet aan de hand van de ingrediëntendeclaratie kan aflezen of een product microplastics bevat.

De Plastic Soup Foundation hanteert in haar Beat the Microbead app een lijst van meer dan 500 ingrediënten die volgens hen microplastics zijn. Deze ingrediëntenlijst is grotendeels gebaseerd op een lijst van ingrediënten die ECHA gepubliceerd heeft. Bij deze lijst vermeldt ECHA dat deze stoffen mogelijk een microplastic kunnen zijn onder bepaalde omstandigheden. Dit is dan ook niet een lijst van expliciete microplastics, aangezien men niet op de naam van het ingrediënt kan zien of een stof een microplastic is. ECHA geeft ook nog duidelijk aan dat mogelijk niet alle toepassingen van de polymeren in deze lijst voldoen aan de voorgestelde definitie van microplastic. Naast de lijst van ECHA worden ook polymeren uit een lijst van het consultancy bureau Tauw en een lijst van de milieugroep van de Verenigde Naties gebruikt. Ook bij deze ingrediëntenlijsten wordt echter vermeld dat de ingrediënten in specifieke omstandigheden microplastic kunnen zijn, maar dat dit niet enkel op basis van de naam van het ingrediënt bepaald kan worden. Dit geldt dus ook voor de lijst van de Beat the Microbead app.

Hoewel de microplasticsproblematiek voornamelijk een issue van milieuvervuiling is, wordt er ook regelmatig bericht over mogelijke schadelijkheid voor de gezondheid. De cosmetica-industrie begrijpt deze zorgen maar dit geldt niet voor het gebruik van deze stoffen in cosmetica. Voor ieder cosmeticaproduct geldt namelijk dat vóórdat het op de markt komt, het uitvoerig beoordeeld is op veiligheid. Bij het uitvoeren van een veiligheidsbeoordeling wordt gekeken naar de eigenschappen van alle afzonderlijke ingrediënten die in het product worden zijn verwerkt. Daarbij stellen humane veiligheidsevaluaties dat microplastics in cosmetica veilig toegepast kunnen worden. Ook het Duitse RIVM (BfR) is tot deze conclusie gekomen. De gezondheidsproblematiek rond microplastics is vaak gefocust op stoffen die meekomen bij de afbraak van grotere plastic producten. Dit speelt dus niet voor cosmetica, omdat dergelijke vervuiling bij de ingrediënten niet optreedt.

De cosmetica-industrie streeft naar een circulaire economie, en hiervoor hebben de bedrijven vergaande duurzaamheidsdoelen gezet. Onderdeel hiervan is de aanpak en het voorkomen van plastic vervuiling. Bedrijven faseren  microplastics  uit en zoeken naar alternatieve ingrediënten. Er is volop begrip dat consumenten geen microplastics in hun producten willen, maar apps zoals Beat the Microbead bieden hier geen oplossing voor. Om toch erachter te komen of er microplastics in het product wat je gebruikt zit, kan het beste gekeken worden op de website van het merk van het desbetreffende product. De merkeigenaar weet namelijk welke ingrediënten er in het product zijn verwerkt en dus ook of er microplastics in een product zitten. Dergelijke verdiepende informatie over de producten wordt veelal op de websites van het merk gegeven. Ook wordt er op Europees niveau gewerkt aan een manier om de communicatie hierover duidelijker te maken via het etiket op cosmetische producten.

Wilt u meer weten over microplastics, lees dan:

Terug naar overzicht

Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te verbeteren.
Door dit aan te vinken, wordt er een cookie geplaatst om de popup te verbergen. Deze cookie bevat geen persoonlijke informatie

Ik accepteer het gebruik van cookies