Alternatieven voor dierproeven
Geen dierproeven eindproducten
Dierproeven voor de ontwikkeling van cosmetische producten zijn in Nederland al sinds 1995 verboden volgens de Wet op Dierproeven. Dierproeven voor cosmetica zijn sinds 2004 in heel Europa bij wet verboden. Dit is onder meer het gevolg van de ontwikkeling van alternatieven. De cosmetica-industrie zelf is de grote stimulator geweest van het ontwikkelen van alternatieve testmethoden en het verkrijgen van erkenning ervan door wetenschap en overheid. Dankzij deze ontwikkeling wordt vandaag de dag nog maar zeer beperkt gebruik gemaakt van dierproeven.
Uiteraard willen consumenten géén dierproeven maar wél veilige producten. Deze wens om de veiligheid te garanderen zonder dierproeven, deelt de cosmetica-industrie met hen. De wetenschap zegt ons echter dat dierproeven op dit moment in bepaalde gevallen nog onvermijdelijk zijn om de veiligheid van ingrediënten te kunnen garanderen. De wet stelt verplicht dat alle consumentenproducten die op de markt komen, veilig zijn. Een fabrikant wil uiteraard zeker zijn dat hij veilige cosmetica op de markt brengt. Voor eindproducten worden géén tests met dieren gedaan.
In de Europese Cosmetica richtlijn is vastgelegd dat vanaf 2013 ook geen dierproeven meer mogen worden verricht voor ingrediënten van cosmetica. Daarmee worden dus ook de veiligheidstests met dieren voor ingrediënten die nu nog nodig zijn, geheel uitgebannen.
Lees de brochure van de Europese Cosmetica Vereniging ‘Working together to replace animal testing ’.
Een aantal belangrijke feiten op een rijtje:
- 1997: dierproeven voor de ontwikkeling van cosmetische producten in ons land worden verboden volgens de Wet op Dierproeven
- 2004: in heel Europa worden dierproeven voor cosmetische eindproducten bij wet verboden
- 2009: invoering van een testverbod op dieren voor ingrediënten voor cosmetica.
- 2009: invoering van een handelsverbod voor cosmetische producten en cosmetische producten waarvan de ingredienten niet met gebruikmaking van alternatieve testmethoden getest zijn met uitzondering van een drietal testmethoden op gezondheidseffecten
- 2013: invoering van een totaal handelsverbod voor ingrediënten en producten waarvan de ingredienten niet met gebruik van alternatieve methoden getest zijn.
Verder speelt de cosmetica-industrie een belangrijke rol bij het 3-V beleid dat staat voor: Vervangen (dierproeven vervangen door alternatieve methoden), Verfijnen (lijden en stress bij dieren verminderen), Verminderen (het aantal dieren per test verminderen).
Internationale samenwerkingsverbanden industrie
Recentelijk is het ‘European Partnership on Alternative Approach for Animal Testing’ opgericht, een samenwerking tussen overheden, industrie en dierenwelzijnsorganisaties. Deze samenwerking heeft tot doel de ontwikkeling van alternatieven te stimuleren, en een snellere validatie en acceptatie van nieuwe testmethoden tot stand te brengen.
Goedgekeurde alternatieven
Onderstaande alternatieve methoden voor dierproeven worden veel gebruikt. Ze kunnen worden uitgevoerd op basis van bestaande grondstofgegevens en dienen als oriënterende studies. Voor deze tests wordt soms wel gebruik gemaakt van dierlijk materiaal. Hier worden echter geen dieren voor gedood: meestal is het slachtafval of gekweekt celmateriaal uit een laboratorium. Ook menselijke huid die overblijft na een plastisch chirurgische ingreep kan voor deze tests worden gebruikt.
De cytotoxiciteitstest
Om de irriterende werking van chemische stoffen te bepalen, wordt een test voor celschade gebruikt. De teststoffen worden toegevoegd aan wat bindweefsel, gespoeld en daarna wordt een kleurstof toegevoegd. Onbeschadigde cellen kunnen de verf opnemen en opslaan, beschadigde cellen kunnen dat niet. Dit betekent dat de kleurintensiteit, inzicht verschaft in de mate van de irriterende werking van de teststof. Deze test is zeer gevoelig en gemakkelijk te automatiseren.
De huidcultuurtest
In dit geval wordt een stukje kunsthuid gebruikt. Dat is een cultuur van cellen die de menselijke huid nabootst. Het irriterend effect van een stof wordt bepaald door de hoeveelheid eiwit te bepalen, die door de beschadigde cellen wordt losgelaten.
De HET-CAM test
HET-CAM staat voor chorio-allantoic membrane of the hen’s egg. Deze test wordt gebruikt om irritatie van de ogen en het slijmvlies te meten. Hierbij wordt gewerkt met het vliesje in kippeneieren. Al een paar seconden na het aanbrengen van de teststof op het vliesje treden in het geval van zeer irriterende stoffen typische veranderingen op, zoals bloeding, verteren van bloedvaten en stolling van eiwit. Dit vormt een maat voor de irriterende werking van de stof.
Percutane penetratie
De percutane penetratie bepaalt de opname van een chemische stof door de huid. De tests worden uitgevoerd op een stuk afgenomen huid, vaak van varkens (slachtafval) en soms van mensen (resthuid na een chirurgische operatie).
Bij blootstelling aan de zon tijdens het gebruik van cosmetica zijn tests van de fototoxiciteit van de ingrediënten of het product in principe nodig. Deze bepalen of zonlicht in combinatie met de chemische stof schadelijke reacties van de huid opwekken.
Lees ook over alternatieven voor dierproeven op de website van ECVAM.
Lees hier meer over het verbod op dierproeven bij het maken van cosmetica op de website van het Europees Parlement, Bureau Nederland en Parlementair Documentatie Centrum UL.
