Pagina afdrukken   Pagina doorsturen   Inschrijven Nieuwsbrief

Hormoonachtige stoffen in cosmetica

Deze FAQ geeft een toelichting op stoffen met een heel specifieke eigenschap, namelijk een mogelijke werking op het hormoonsysteem van het lichaam. Het volgt op groeiende belangstelling bij politiek en media voor dit type stoffen. In Europees verband wordt gesproken over regelgeving voor hormoonachtige stoffen in cosmetica, zodat consumenten zich daar geen zorgen over hoeven te maken.

Hormonen zijn in het lichaam verantwoordelijk voor het regelen van verschillende lichaamsfuncties. Met hormonen kunnen organen/cellen in het lichaam met elkaar communiceren. Het interne communicatiesysteem regelt bijvoorbeeld de maandelijkse cyclus van de vrouw (oestrogenen) of de opslag van suikers in het lichaam (insuline), maar ook emoties zoals blijheid (serotonine) en stress (adrenaline)

Kan ik veilig cosmetica met hormoonachtige stoffen gebruiken?
Ja, u kunt veilig cosmetica gebruiken. Ondanks veel onderzoek naar de werking van stoffen met een zwakke hormoonachtige werking, is tot op heden geen bewijs gevonden voor vermeende negatieve effecten op de gezondheid door (natuurlijke of synthetische) stoffen in cosmetica.

De wet stelt strenge eisen aan het gebruik van stoffen in cosmetica: ze mogen de gezondheid van de mens niet schaden. Daarom mogen sommige stoffen wel, en andere niet of slechts in beperkte mate worden gebruikt bij het samenstellen van cosmetica. Om de veiligheid te garanderen, moet de cosmeticafabrikant voor ieder product beschikken over een dossier met uitvoerige informatie, waaronder een goede beoordeling van de veiligheid. De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit controleert of deze beoordeling aan alle eisen voldoet en of het product veilig is voor gebruik door de consument.

Wat zijn ‘hormoonachtige stoffen’?
Als een stof een ‘hormoonachtige werking’ heeft, wordt daarmee bedoeld dat de werking van een niet-lichaamseigen stof de werking van hormonen tot op zekere hoogte nabootst. Blootstelling aan hormoonachtige stoffen kan wel of geen invloed hebben op bepaalde processen in het lichaam. Of een hormoonachtige stof invloed heeft, is namelijk afhankelijk van de werkzaamheid, de hoeveelheid en de duur van de blootstelling aan deze specifieke stof. Als deze laag is, dan merkt het lichaam daar niets van.

Wat betekent ‘hormoonverstorend’?
De term ‘hormoon verstorend’ (of ‘hormoon ontregelend’) wordt gebruikt voor stoffen die een invloed hebben op de hormoonhuishouding in ons lichaam, en met een negatief effect op de gezondheid als gevolg. Hormoon verstorende stoffen worden er onder andere van verdacht een negatief effect op de vruchtbaarheid te hebben en het risico op ziekten als kanker te vergroten.

Wanneer heeft een stof invloed op het hormoonsysteem?
Het effect van een stof op het lichaam is afhankelijk van de werkzaamheid van de stof en de hoeveelheid die je binnenkrijgt. Stoffen met een hoge werkzaamheid oefenen bij een lage concentratie een hormoonachtige werking uit. Stoffen met een lage werkzaamheid oefenen bij lage concentratie geen hormoonachtige werking uit.

Stoffen verschillen sterk in hun hormoonachtige werking. Een voorbeeld, de UV-filter benzophenone-3 die er soms van verdacht wordt een hormoonachtige werking te hebben, heeft 1.5 miljoen keer minder impact op het hormoonsysteem dan ethinylo-estradiol, dat verwerkt zit in de anticonceptiepil die vrouwen wereldwijd dagelijks slikken.

Waarom wordt cosmetica in verband gebracht met hormoonverstoring?
Bepaalde stoffen worden in verband gebracht met een mogelijke hormoonachtige werking. Deze stoffen worden soms ook in cosmetica gebruikt. Er is echter geen overtuigend bewijs voor dat stoffen met een zwakke hormoonachtige werking, zeker in de lage dosis waarin ze in cosmetica worden gebruikt, invloed zouden hebben op de hormoonprocessen in ons lichaam. Ze verstoren de hormoonhuishouding in het lichaam dus niet.

De huidige stand van wetenschap op het gebied van hormoonachtige stoffen leert ons dat bij normaal gebruik, cosmeticaproducten met deze stoffen geen risico vormen voor onze gezondheid. Alle ingrediënten die gebruikt worden in cosmetica voldoen aan Europese wetgeving en zijn onderworpen aan een strenge veiligheidsbeoordeling. Bij deze beoordeling wordt standaard rekening gehouden met het effect van (gebruik van) producten door zwangere vrouwen en het ongeboren kind. 

Waar komen hormoonachtige stoffen voor?
Stoffen met een hormoonachtige werking komen voor in de natuur. We krijgen ze met name binnen via onze voeding in hoeveelheden die vele miljoenen malen groter zijn dan wat via cosmetica wordt opgenomen. Deze stoffen komen bijvoorbeeld voor in voeding zoals bessen, noten, sojabonen en spruitjes. Er zijn geen aanwijzingen dat het eten van deze producten nadelige effecten zou hebben op onze gezondheid.

Zijn hormoonachtige stoffen bij wet geregeld?
Ja. Gebruik van stoffen wordt in Europa geregeld via REACH (Registratie Evaluatie en Autorisatie van Chemische stoffen). Maar ook specifiek voor biociden, gewasbeschermingsmiddelen en cosmetica zijn in de wet bepalingen voor deze stoffen opgenomen. De cosmeticawetgeving verbiedt bijvoorbeeld het gebruik van stoffen met kankerverwekkende eigenschappen of stoffen die schadelijk zijn voor de voortplanting.

Hoe wordt bepaald of cosmetica veilig zijn?
Alle ingrediënten die gebruikt worden in cosmetica voldoen aan Europese wetgeving en zijn onderworpen aan een strenge veiligheidsbeoordeling. En in de wetgeving staat dat cosmeticaproducten de gezondheid van de gebruiker niet mogen schaden. Het Europese Wetenschappelijke Comité voor Consumentenproducten (SCCS) beoordeelt de veiligheid van veel ingrediënten. Zij heeft bepaald dat de ingrediënten die nu volgens de wet zijn toegelaten in cosmetica, veilig zijn voor gebruik in cosmetica.

Om ieder risico uit te sluiten besteedt de Cosmeticaverordening extra aandacht aan het veilig gebruik van stoffen met een hormoonachtige werking.

Welke stoffen in cosmetica worden soms in verband gebracht met hormonen?
Groepen van stoffen als ftalaten, parabenen, synthetische muskverbindingen en UV-filters worden genoemd in verband met hormoonachtige werking. Deze stoffen zouden een soortgelijke werking hebben als het hormoon oestrogeen dat van nature aanwezig is in ons lichaam. Dat sommige van deze stoffen zwak hormoonachtig zijn in laboratoriumtests, wil echter nog niet zeggen dat ze ook hormoon verstorend zijn bij gebruik in cosmetica. Wanneer een ingrediënt ervan wordt verdacht een risico te vormen voor onze gezondheid, wordt dat ingrediënt door het Europese Wetenschappelijke Comité voor Consumentenproducten (SCCS) beoordeeld of het wel veilig gebruikt kan worden. Als het niet veilig is, dan wordt het gebruik via wetgeving verboden. Het SCCS heeft op basis van omvangrijk wetenschappelijk onderzoek bepaald welke stoffen uit bovengenoemde groepen (on)veilig zijn voor gebruik in cosmetica. De overheid heeft hieraan wettelijke regelingen gekoppeld.

Het gebruik van ingrediënten in cosmeticaproducten is strikt geregeld binnen de Cosmeticaverordening. Hierin staat onder meer dat cosmetica de gezondheid van de mens niet mogen schaden. Daarom mogen sommige stoffen wel, en andere niet of in beperkte mate worden gebruikt. Deze hoeveelheden zijn zo berekend dat ze bij gebruik van het product, in ruime mate veilig zijn. Dit geldt ook voor bovengenoemde stoffen.

Waar worden hormoonachtige stoffen toegepast?
Stoffen waarvan is aangetoond dat ze een soortgelijke werking hebben als hormonen, worden toegepast als medicijnen en zijn zeer effectief. De meest bekende voorbeelden hiervan zijn de anticonceptiepil en hormoontherapie bij verschillende ziekten, beide geaccepteerd en ingebed in onze leefgewoontes, om het beoogde effect dat ze sorteren.

Infocentrum

Lees hier over actuele ontwikkelingen op het gebied van cosmetica in onze downloads en veel gestelde vragen

Poll

Bij een bezoek aan de schoonheidsspecialist, schaf ik cosmetica aan in de salon;
altijd
soms
nooit
Totaal aantal stemmen: 104
Sluit NCV maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.