De Nanoweetjes

Wat is een nanometer eigenlijk?
Hoe zijn nanomaterialen gedefinieerd, wetenschappers verschillen daarover sterk van mening?
Veel producten worden aangeprezen met “nano”?
Wat is er wettelijk geregeld voor het gebruik van nanomaterialen?
Waar vind ik straks de nanoingrediënten in de ingrediëntendeclaratie op cosmetica?
Waar blijven nanodeeltjes als ik die op de huid smeer?
Het rioolwater, en wat dan?
Gaan nanomaterialen ook niet door de huid van peuters?
Kijken alleen fabrikanten naar de veiligheid van nanodeeltjes?
Wordt voor het testen van de veiligheid dierproeven gebruikt?
Worden mensen van nature aan nanodeeltjes blootgesteld?
Zijn nanomaterialen nieuw?
Worden alle nanodeeltjes in cosmetica gebruikt?
Waarom staat nanotechnologie ter discussie?
Discussieert de NCV ook mee in het debat rondom nanotechnologie?
Wat zijn de voordelen van titaandioxide in anti-zonnebrandmiddelen?
Is uw vraag niet beantwoord?
 

Wat is een nanometer eigenlijk?
Een nanometer is precies een miljardste van een meter. Onvoorstelbaar klein dus. Dat kun je niet meten met een liniaal, daar is speciale apparatuur voor nodig. Hieronder zie je het verloop van 1 meter naar 1 nanometer. Overigens, het woord nano is afgeleid van het Griekse woord voor dwerg.



Hoe zijn nanomaterialen gedefinieerd, wetenschappers verschillen daarover sterk van mening?
Niemand weet wat de beste definitie voor nanomateriaal is. Gelukkig is in de Cosmetica Verordening, de wetgeving voor cosmetica, een duidelijke keuze gemaakt en is nanomateriaal stellig gedefinieerd. Dat biedt bedrijven houvast bij het werken aan de veilige toepassing voor nanomaterialen in cosmetica. De definitie wordt aangepast bij nieuwe wetenschappelijke inzichten.

De definitie in de Cosmetica Verordening luidt: Een onoplosbaar of biopersistent en doelgericht gefabriceerd materiaal met een of meerdere externe dimensies, of een interne structuur, op een schaal van 1 tot 100 nm. Emulsies zijn geen nanomaterialen, omdat ze oplosbaar zijn. Een emulsie is een mengsel van twee niet mengbare stoffen, die onder invloed van een emulgator een homogeen (gelijkmatig verdeeld) mengsel kunnen vormen, zoals mayonnaise.

Veel producten worden aangeprezen met “nano”?
Op veel producten staat dat deze op basis van “nanotechnologie” zijn ontwikkeld of “nano” bevatten. Onderzoek wijst uit dat het hier vaak om een marketingclaim gaat. De ingrediëntendeclaratie op cosmetica geeft zekerheid over het gebruik van nanoingrediënten in cosmetica.

Wat is er wettelijk geregeld voor het gebruik van nanomaterialen?
In de Cosmetica Verordening zijn eisen opgenomen voor het veilig gebruik van nanodeeltjes in cosmetica:
- Alleen toegelaten nanodeeltjes mogen worden gebruikt en nieuwe nanodeeltjes moeten genotificeerd worden voor marktintroductie;
- Een uitgebreide veiligheidsbeoordeling is verplicht, die voor marktintroductie beoordeeld (kan) worden;
- Cosmeticaproducten met nanomaterialen moeten die vermelden in de ingrediëntendeclaratie.
De Verordening is vanaf 11 juli 2013 van toepassing.

Daarnaast moet alle chemische stoffen die in Europa op de markt worden gebracht volgens REACh (Europese wetgeving voor de Registratie, Evaluatie, Autorisatie van Chemische stoffen) bij het Europese Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) worden geregistreerd. Bij deze registratie moet een dossier worden aangemaakt waarin alle risico’s voor mensen en milieu zijn opgenomen en beoordeelt.

Waar vind ik straks de nanoingrediënten in de ingrediëntendeclaratie op cosmetica?
Ingrediënten in nano-afmetingen worden in de komende jaren in de ingrediëntendeclratie als volgt vermeld: Titanium Dioxide (nano).
Voorbeeld: Aqua, Cyclomethicone, Titanium Dioxide (nano), Polybutene, Tri-isostearin,…

Waar blijven nanodeeltjes als ik die op de huid smeer?
Nanodeeltjes als titaandioxide en zinkoxide verdelen zich goed over de huid. Ze dringen niet door in de huid, wel kunnen ze zich ophopen rond het haar in de haarzakjes. Maar door de beweging van haren worden ze daar als vanzelf weer ‘uitgepompt’ en komen op de huid terecht (Wiechers 2009).
Aan het einde van de dag worden de nanodeeltjes van het lichaam afgespoeld en komen ze in het riool terecht.

Het rioolwater, en wat dan?
Het rioolwater wordt efficiënt gezuiverd door de waterzuiveringsinstallaties. De nanodeeltjes worden gebonden aan het slib van de waterzuiveringsinstallaties. Dit slib wordt afgevoerd en verbrand.

Gaan nanomaterialen ook niet door de huid van peuters?
De huid van peuters is niet kwetsbaarder dan de huid van volwassen. Nanomaterialen in zonnecosmetica zijn daarom ook veilig voor peuters en kleine kinderen. Het advies van de KWF kankerbestrijding is om kinderen te beschermen tegen UV-straling. Het verbranden van de huid (eythema) op jonge leeftijd geeft namelijk een verhoogd risico’s op de ontwikkeling van huidkanker op latere leeftijd.
Kinderen kunnen beschermd worden tegen UV-straling door ze in de schaduw te laten spelen, een T-shirt en petje te laten dragen en ze goed in te smeren.

Kijken alleen fabrikanten naar de veiligheid van nanodeeltjes?
Op Europees niveau bestaat er een onafhankelijk wetenschappelijk comite (WCCV) die op verzoek van de Europese Commissie een mening vormt. Dit gaat als volgt. De industrie stelt een dossier samen met daarin informatie over de chemische en toxicologische eigenschappen van het ingrediënt en het gebruik in cosmetica. Het WCCV bestudeert het dossier en geeft haar mening over het ingrediënt. Als het wetenschappelijk comité naar aanleiding van het dossier bepaalt dat een stof niet veilig is voor gebruik, dan kan de stof op de verbodslijst van de cosmeticawetgeving komen. Voor het WCCV is nanotechnologie een relatief nieuw onderwerp. Er is een website opgesteld met meer informatie over nanotechnologie.

Wordt voor het testen van de veiligheid dierproeven gebruikt?
Sinds maart 2009 is in Europa een volledig testverbod voor cosmetica en cosmetica-ingrediënten van kracht. Er mogen geen dierproeven worden uitgevoerd om de veiligheid van cosmetica te onderbouwen. Daarnaast is er een handelsverbod: producten of ingrediënten die buiten Europa op dieren zijn getest om aan de Europese wetgeving te voldoen, mogen niet in Europa op de markt worden gebracht. Op dit moment is er tijdelijk een uitzondering tot 2013 binnen het handelsverbod voor drie testen voor gezondheidseffecten op de lange termijn.
Voor het testen van de veiligheid van nanomaterialen in cosmetica worden geen dierproeven gebruikt. Alternatieven testen zijn ontwikkeld om te bepalen of nanomaterialen door de huid gaan. Voorbeelden hiervan zijn tape-stripping (de huid laagje voor laagje strippen met tape) en de kunsthuid.

Worden mensen van nature aan nanodeeltjes blootgesteld?
Ja. Een kaarsje branden in huis, wierook, het gasfornuis, alle verbrandingsprocessen brengen veel nanoverbrandingsdeeltjes in de lucht. Maar ook tijdens een zonnige dag op een stoffige akker of aan zee is de blootstelling aan nanodeeltjes in de lucht aanzienlijk.

Zijn nanomaterialen nieuw?
Nee, in de jaren 40 van de vorige eeuw werd door het Duitse bedrijf Degusa al silicium met nanoafmetingen geproduceerd. Het werd oorspronkelijk als vulstof voor autobanden gebruikt.

Worden alle nanodeeltjes in cosmetica gebruikt?
Nee, in cosmetica wordt maar een klein aantal nanodeeltjes gebruikt; titaandioxide, zinkoxide en silica. Nanotubes en zilver in nano-afmetingen worden niet in cosmetica gebruikt.

Waarom staat nanotechnologie ter discussie?
Nanotechnologie is een nieuw en breed begrip. Binnen de nanotechnologie maken we onderscheid tussen het werken op nanoschaal (computerchips) en werken met nanodeeltjes (titaandioxide). Sommige van de nanodeeltjes hebben nieuwe eigenschappen die mogelijk schadelijke zijn voor mens en milieu. Binnen de cosmetica-industrie is er veel onderzoek verricht naar de deeltjes die in cosmetica worden verwerkt. Deze onderzoeken laten zien dat de deeltjes die in cosmetica worden gebruikt geen schadelijke effecten hebben op mens en milieu. In de bijlage leest u meer over het mogelijke fotokatalytische effect van titaandioxide en de coatings die de industrie toepast om dit effect op te heffen.

Discussieert de NCV ook mee in het debat rondom nanotechnologie?
In november 2009 heeft de NCV in samenwerking met VNO-NCW, de landelijke werkgeversorganisatie, het congres “Cosmetica & Nanotechnologie” georganiseerd. Tijdens dit congres zijn voor- en tegenstanders van nanotechnologie aan het woord gekomen. U leest meer over de inhoud van het congres het verslag “Cosmetica en Nanotechnologie”.

Wat zijn de voordelen van titaandioxide in anti-zonnebrandmiddelen?
De volgende drie afbeeldingen geven duidelijk aan wat de voordelen van titaandioxide zijn:
1: Titaandioxide in nano-afmetingen geven een goede bescherming tegen zowel UV-A en UV-B straling. Oplossingen met deze filters laten weinig UV-A en UV-B straling door, zoals in het onderstaande schema te zien is (KOBO, www.koboproducts.com). Titaandioxide beschermt daarbij vooral tegen UV-B-straling en zinkoxide ten UV-A-straling. Samen geven ze de beste bescherming.

2: Door de kleine afmetingen van de deeltjes ontstaat er geen witte waas bij het aanbrengen van de anti-zonnebrandmiddelen met titaandioxide ((KOBO, www.koboproducts.com).

3: De combinatie van titaandioxide met organische filter zorgt voor een optimale bescherming.

Is uw vraag niet beantwoord?
Heeft u een vraag over nanodeeltjes in cosmetica en heeft u het antwoord niet op onze website gevonden, dan kunt u uw vraag naar ons sturen en zullen wij deze beantwoorden.